كارستن نيبور ( مترجم : پرويز رجبى )
81
سفرنامه كارستن نيبور ( فارسى )
درست جلو پلكان A / پنج ، دو ديوار ديگر از سنگهاى بسيار بزرگ قرار دارند « 1 » . اين ساختمان بدون شك راهروى بزرگ است ، اما از داخل فقط 13 پا عرض دارد و بنابراين براى يكچنين اثر بزرگى خيلى تنگ است . پس اين راهرو براى اين ساخته نشده بوده است ، كه با اسب يا ارابه از آن بگذرند . كف اين قسمت با مرمرهاى بسيار بزرگ صيقليافتهاى فرش شده است و به اين ترتيب فقط براى پيادهها در نظر گرفته شده است . ديوارها تقريبا 30 پا ارتفاع دارند و بدون پنجره هستند . در هركدام از اين ديوارها ، در ارتفاع چهار پا و هشت اينچى ، پيكركنده A / هفت قرار دارد « 2 » . براى اينكه اندازهء اين پيكركنده روشن بشود ، كافى است ، كه بدانيم ، فاصلهء بين پاى جلو تا پاى عقب 18 پا است . تمام بدن اين حيوان بزرگ بهطور برجسته تراشيده شده است ، اما سر و پاهاى جلو حيوان از ديوار فاصله گرفته و بهطور كامل نشان داده شده است . سر هردو حيوان در اين دو ديوار از بين رفته است . احتمالا در نتيجهء خشونت . در عين حال از پنجههاى باز و هيئت كلى آنها برمىآيد ، كه حيوانى يك شاخ و خيالى هستند ، كه در اين خرابهها به فراوانى به چشم مىخورند « 3 » . در سمت شرقى اين محل در
--> - محوطهء مورد ذكر موجب شگفتى مىباشد . ممكن است ، كه اين حفرهها محل محور نوعى مانع بوده باشد ، كه زمانى به پايههاى سنگى متصل بوده و اكنون از ميان رفته است . اگر تصور رود ، كه در اين محل سنگهايى براى بازرسى و تنظيم عبور و مرور به صفه نصب شده بوده است ، لازم مىآيد ، بهجاى حفرههاى گود ، حفرههاى مستطيلشكل وجود داشته باشد . در اينجا اشاره به نظريهء ديودوروس نيز مورد دارد ، كه از نردههاى فلزى ، در نزديكى دروازه بحث كرده است . لكن نردهء فلزى مستلزم وجود حفرههاى عميقتر و باريكتر و متعددى مىباشد . » ( 1 ) . منظور دروازهء خشايارشا است ( تختجمشيد ، لوحهء A / 10 ) . ( 2 ) . منظور گاوهاى نگهبان دو طرف دروازهء خشايارشا است ( تخت جمشيد ، لوحهء A / 10 ) . ( 3 ) . بهطورىكه در شكل 27 تختجمشيد ، مىبينيم ، اين حيوانات گاوهاى نگهبان هستند ، كه نه يك شاخند و نه خيالى .